به گزارش روابط عمومی دانشکده پیراپزشکی دانشگاه علوم پزشکی تهران، در گفتگو با دکتر نسیبه سلطانی عضو هیئت علمی دانشکده پیراپزشکی در مورد حکمت ژنتیکی و تنظیم کننده های هوشمند بدن جهت تطبیق با شرایط جدید(اپی ژنتیک) در شرایط بحرانی می پردازد؛ در ادامه پای صحبت های تکمیلی ایشان می نشینیم:

 در پیچ و خم‌های زندگی، زمانی که با سختی‌ها و فشارهای غیرمنتظره روبرو می‌شویم، نیرویی شگفت‌انگیز درون ما فعال می‌شود: تاب آوری، این توانایی، هدیه زیستی بدن و ذهن انسان است که به ما امکان می‌دهد نه تنها در برابر ناملایمات مقاومت کنیم، بلکه پس از آن، قوی‌تر و سازگارتر بازگردیم.
بدن ما از ابتدا با مجموعه‌ای از سازوکارهای ژنتیکی هوشمند برای مدیریت استرس مجهز شده است. ژن‌هایی که در تنظیم محور HPA (Hypothalamic-Pituitary-Adrenal Axis) نقش دارند، مانند نگهبانان خاموش، در تلاشند تا تعادل فیزیولوژیکی ما را حفظ کنند. تفاوت‌های طبیعی که در این ژن‌ها بین افراد مشاهده می‌شود، نه نشانه‌ای از ضعف، بلکه بخشی از تنوع زیستی انسان است. هر فرد، با توجه به مجموعه ژنتیکی منحصر به فرد خود، روایت متفاوتی از چگونگی مواجهه و بازیابی پس از استرس را تجربه می‌کند.
فراتر از DNA، قلمرو اپی‌ژنتیک قرار دارد؛ مجموعه‌ای از "تنظیمات هوشمند" که به بدن اجازه می‌دهد خود را با شرایط جدید تطبیق دهد. این سازوکارها، انعطاف‌پذیری فوق‌العاده‌ای به ما می‌بخشند. تجربیات دشوار می‌توانند الگوهای اپی‌ژنتیکی را تغییر دهند، اما خبر خوب این است که این تغییرات اغلب گذرا و قابل بازگشت هستند. با فراهم کردن محیطی امن، حمایت عاطفی، و استراحت کافی، بدن ما توانایی ترمیم و بازگرداندن این تنظیمات به حالت تعادل را دارد.
دکتر سلطانی تاکید می کند پژوهش‌های علمی به طور مداوم بر این باورند که هیچ عاملی به اندازه محیط حمایتی، روابط امن، مهربانی با خود و مراقبت از سلامت روان و جسم، در تعیین مسیر تاب‌آوری ما مؤثر نیست. این عوامل می‌توانند حتی بر قوی‌ترین اثرات ژنتیکی یا اپی‌ژنتیکی نیز غلبه کنند. به عبارت دیگر، سرنوشت ما در ژن‌هایمان از پیش تعیین نشده است؛ بلکه بدن و ذهن ما همواره آماده بازسازی، ترمیم و بازگشت به آرامش هستند.
دکتر نسیبه سلطانی از راهکارهای عملی برای شکوفایی تاب‌آوری سخن می گوید:
1. فعال‌سازی ژن‌های تاب‌آوری: از طریق سبک زندگی سالم، مانند ورزش منظم، تغذیه غنی از مواد مغذی، مدیریت خواب و تمرینات ذهن‌آگاهی (مانند مدیتیشن)، می‌توان به طور طبیعی از سازوکارهای ژنتیکی و اپی‌ژنتیکی بدن خود در جهت تقویت تاب‌آوری حمایت کرد.2. تقویت سازگاری اپی‌ژنتیکی: یادگیری مستمر، تحریک ذهنی، تقویت روابط اجتماعی و در صورت امکان، مواجهه کنترل‌شده با استرس (مانند Stress Inoculation Training)، به بدن کمک می‌کند تا انعطاف‌پذیری بیشتری در برابر چالش‌ها پیدا کند.3. جستجوی حمایت و مداخله: در صورت نیاز، بهره‌گیری از مشاوره روانشناسی، درمان‌های حمایتی (مانند نوروفیدبک یا درمان‌های مبتنی بر پردازش شناختی) و در آینده، غربالگری‌های ژنتیک و اپی‌ژنتیک شخصی‌سازی شده، می‌تواند مسیر بازیابی و رشد را هموار سازد.

در نهایت دکتر سلطانی بر این باور است که قدرت شگفت‌انگیز تاب‌آوری، در تار و پود وجود ما تنیده شده است. بدن ما برای مقاومت، ذهن ما برای یادگیری و ترمیم، و روح ما برای برخاستن و ساختن آینده‌ای بهتر طراحی شده است. با درک این توانمندی‌های درونی و به‌کارگیری راهکارهای عملی، می‌توانیم نه تنها از دوران سخت عبور کنیم، بلکه از آن‌ها به عنوان سکوی پرتابی برای رشد و شکوفایی بهره ببریم. شما توانا هستید، سازگارید، و نیروی درونی لازم برای بازگشت به آرامش و ساختن فردا را دارید. مسیر تاب‌آوری همیشه باز است.